Hich Hotel Konya, Karatay ilçesinde, Aziziye Mahallesi Celal Sokak 6 numarada, Mevlânâ Müzesi’nin hemen yanında 13 odalı bir butik otel. Otel, konut olarak yapılmış eski Konya evlerinin otele dönüştürülmesiyle oluştu. Binaların yapım tarihini gösteren bir belge yayımlanmış değil; otel kendi tanıtımında yaklaşık 200 yıl diyor.
Instagram’da bu oteli “Selçuklu başkenti Konya. Evler neden taştan değil?” diye anlatmıştım. Bu yazı aynı hikayenin kaynaklarıyla birlikte uzun hali.
Hich Hotel Konya hangi binalarda hizmet veriyor?
Hich Hotel Konya, geleneksel Konya evi olarak yapılmış ve sonradan otele çevrilmiş tarihi binalarda hizmet veriyor. Otelin kendi sitesi, yaklaşık 200 yıllık tarihi Türk mimarisi yapılarının restorasyonundan söz ediyor ve otelin 13 odası olduğunu yazıyor. Rezervasyon ve seyahat sitelerindeki kayıtlar oteli iki ayrı tarihi binaya yayılmış olarak tanımlıyor.
Bu binalar üzerine yapılmış akademik bir çalışma da var. Halime Ceylan’ın 2019’da Selçuk Üniversitesi’nde tamamladığı yüksek lisans tezi, Hich Otel’i konut işlevinden otel işlevine dönüştürülmüş bir geleneksel Konya evi örneği olarak inceliyor. Tez, otelin Mevlânâ Müzesi ve Asmalı Mescit’e komşu konumunu, dönüşümden önceki ve sonraki halini ve iç mekânda seçilen malzemeleri değerlendiriyor.
Binaların yaşı konusunda dikkatli olmak gerekiyor. “200 yıl” bilgisi otelin kendi tanıtımına dayanıyor. Bu tarihi doğrulayan bir kitabe, tapu kaydı ya da bilimsel tarihleme yayımlanmış değil. Otelin açılış yılı için de resmi bir kaynak bulamadım; bu yüzden yazıda bir açılış tarihi vermiyorum.
Eski Konya evleri neden taştan değil?
Bir makaleye göre bunun nedeni, dünyadaki yapının geçici olduğu inancı. Mustafa Alper Dönmez ve Mine Ulusoy’un 2023’te Konya Sanat dergisinde yayımlanan çalışması, tarihi kent merkezindeki 19. ve 20. yüzyıla ait 90 geleneksel Konya evini fotoğraf ve rölöveyle inceliyor. Yazarlar bu evlerde kerpiç ve ahşabın, kendilerinden daha uzun ömürlü olan taştan daha yoğun kullanıldığını tespit ediyor.
Makale bu tercihi İslam dünyasındaki mahremiyet ve tevazu anlayışıyla birlikte okuyor. Gerçek hayatın ölümden sonra başladığı inancı, insan ölçeğinde ve geçici yapılan evlerin bir nedeni olarak gösteriliyor. Yazarlara göre Konyalılar gösterişli, kalıcı, dikkat çekecek kadar yüksek ya da büyük konutlar yapmaktan kaçındı.
Yazarlar bu ayrımı Le Corbusier’den aktardıkları bir gözlemle de destekliyor: ölümlülerin evleri ahşaptan, Tanrı’nın evleri taştan yapılır. Yani makaleye göre malzeme seçimi yalnızca maliyet ya da iklimle değil, inançla da ilgili. Bu, makalenin yorumu; her evin tek tek bu gerekçeyle yapıldığını gösteren bir belge değil.
Geleneksel Konya evi nasıl bir evdi?
Geleneksel Konya evi en fazla iki katlı, düz damlı ve bahçeli bir evdi. Küçükdağ, Arabacı ve Yenice’nin Konya’nın fiziki gelişimi üzerine 2020 tarihli makalesi, dış sur ile İç Kale arasındaki mahallelerde konutların genellikle bitişik nizamda, tek ya da iki katlı ve düz damlı olduğunu yazıyor. Şer’iye sicillerindeki satış kayıtlarına göre bu mütevazı evlerin neredeyse hepsinde küçük de olsa bir bahçe ya da avlu vardı.
Dönmez ve Ulusoy’un çalışması evin içine bakıyor. Evleri dört yandan saran yüksek avlu duvarları dışarıdan bakışı kesiyordu. Planda harem ve selamlık birbirinden ayrılıyor, misafir için ayrı bir selamlık bölümü yapılıyordu. Her oda iç sofaya açılan kendi kapısına sahipti ve kapının önündeki niş, kapıdan bakan birinin odanın içini görmesini engelliyordu. Zemin kata açılan ilk pencereler insan boyunun üzerinde başlıyordu.
20. yüzyılda bu düzen değişti. Makaleye göre Konya’da “hayat” denen avlu küçüldü, evler 20. yüzyıl başında sokakla ilişki kuran açık bir planla yapılmaya başlandı. Yazarlar balkonu da batılılaşmanın etkisiyle eve giren bir öğe olarak görüyor.
Mevlânâ Türbesi ne zaman yapıldı?
Mevlânâ Türbesi 1274’te yapıldı. Haşim Karpuz’un TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki Mevlânâ Külliyesi maddesine göre Mevlânâ 1273’te babasının yanına defnedildi ve hicri 673’te (1274) mimar Bedreddîn-i Tebrîzî’ye bir türbe yaptırıldı. Türbe bugünkü şeklini Karamanoğlu Alâeddin Bey zamanında (1361-1398) aldı. Bu dönemde ayaklar takviye edildi, üstüne yıldız tonozlu bir kubbe, on altı dilimli bir gövde ve konik bir külâh yerleştirildi.
Dergâh bir müzeye dönüştü. Karpuz’un Mevlânâ Müzesi maddesine göre 1 Eylül 1926’da alınan kararın ardından müze 2 Mart 1927’de açıldı. İlk adı Mevlevî Dergâhı Konya Âsâr-ı Atîka Müzesi’ydi. Mevlânâ Müzesi adını, arkeolojik eserlerin 1953’te İplikçi Camii’ne taşınmasından yaklaşık bir yıl sonra aldı.
Otelin çevresindeki mahalle ne zaman kuruldu?
Türbenin doğusundaki mahalleler 17. yüzyılın başında kuruldu. Küçükdağ, Arabacı ve Yenice’nin makalesine göre bu dönemde Mevlânâ Türbesi’nin doğusunda, Celaliye vakfına ait arazide “Dolab” adı verilen mahalleler cami ve mescitleriyle birlikte oluştu. Buradaki evler genellikle küçüktü, ama kale içindekilerden farklı olarak geniş bağ ve bahçeler içinde yapılmıştı. Celali isyanlarından sonra köyden kente gelen göçler sur dışındaki yerleşimi genişletmişti.
Adın kaynağı konusunda makale iki açıklama veriyor. Bir yerde adın arazinin kendi adından geldiği söyleniyor. Başka bir yerde ise türbenin doğusundaki arazinin suyunu kaldıran bir dolaptan söz ediliyor ve bölgeye bu yüzden “Mevlâna Türbesi Dolabı” denildiği belirtiliyor. Hangisinin doğru olduğu makalede kesinleştirilmemiş.
“Hich” adı Mevlânâ ile ilgili mi?
Otelin sitesi adın nereden geldiğini açıklamıyor. Ad Türkçedeki “hiç” kelimesiyle aynı okunuyor ve otel Mevlânâ Türbesi’nin yanında duruyor; bu iki bilginin ötesinde bir bağ kurmak için otelin kendi açıklaması gerekiyor.
Mevlânâ düşüncesinde hiçliğin ne anlama geldiğine dair ise kaynak var. Kamuran Gökdağ ve Yunus Cengiz’in 2021’de Şarkiyat dergisinde yayımlanan makalesi, Mevlânâ’da fenâyı yalnızca bir yokluk hali olarak okumuyor. Makaleye göre Mevlânâ’da yokluk, gerçek anlamda varlığın bir biçimi; fenâ ise aynı zamanda mutlak özgürlüğe yönelen bir varoluş hamlesi.
Hich Hotel Konya’da kalırken nelere bakmalı?
Otelin sitesine göre odalar Mevlânâ Türbesi’ne ve Asmalı Mescit’e bakıyor, Hich Cafe’nin bahçesinden de Mevlânâ Müzesi’nin gül bahçesi görülüyor. Bahçede otururken önce türbenin kubbesine, sonra otel binalarının sade cephesine bakın: biri bir anıt olarak yapılmış, öbürü bir ev olarak.
Otel binalarında geleneksel Konya evinin izlerini arayabilirsiniz: avlunun ölçüsü, pencerelerin yerden yüksekliği, oda kapılarının sofaya nasıl açıldığı. Duvarların hangi malzemeden yapıldığını bilmiyorum; otelin restorasyon belgeleri yayımlanmış değil. Bunu yerinde otel ekibine sormak en doğrusu.
Mevlânâ Müzesi otelin bitişiğinde. Müzenin ziyaret saatleri için Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın güncel duyurularına bakmanızı öneririm.
Sıkça sorulan sorular
Hich Hotel Konya nerede?
Aziziye Mahallesi, Celal Sokak No: 6, Karatay, Konya adresinde. Otel Mevlânâ Müzesi ve Asmalı Mescit’e komşu.
Hich Hotel’in binaları kaç yaşında?
Kesin olarak bilinmiyor. Otel kendi tanıtımında yaklaşık 200 yıl diyor, ancak bu tarihi doğrulayan yayımlanmış bir belge yok.
Geleneksel Konya evlerinde hangi malzeme kullanılırdı?
Dönmez ve Ulusoy’un 90 ev üzerindeki incelemesine göre kerpiç ve ahşap, taştan daha yoğun kullanılıyordu. Yazarlar bunu geçici yapı anlayışı ve tevazu ile açıklıyor.
Mevlânâ Müzesi ne zaman açıldı?
2 Mart 1927’de. İlk adı Mevlevî Dergâhı Konya Âsâr-ı Atîka Müzesi’ydi.
Kaynaklar
- Karpuz, H. (2004). Mevlânâ Külliyesi. TDV İslâm Ansiklopedisi, 29, 448-452.
- Karpuz, H. (2004). Mevlânâ Müzesi. TDV İslâm Ansiklopedisi, 29, 452-454.
- Dönmez, M. A. ve Ulusoy, M. (2023). Mahremiyet ve tevazu anlayışının geleneksel Konya evlerindeki yansımaları. Konya Sanat, 6, 216-243.
- Küçükdağ, Y., Arabacı, C. ve Yenice, M. S. (2020). Tarihî süreç içinde Konya şehrinin fiziki gelişimi. Karatay Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5, 1-38.
- Gökdağ, K. ve Cengiz, Y. (2021). Oluşun akıl ve ahlak ötesi hali: Mevlânâ’da özgürleşme ya da kendini aşma pratiği olarak fenâ. Şarkiyat, 13(1), 220-241.
- Ceylan, H. (2019). Renovasyon kapsamında Konya-Hich Otel’in mekan analizi (Yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
- Hich Hotel Konya. About. Otelin resmi sitesi, erişim 22 Ekim 2026.
- Corinthian Travel. Hich Hotel, Konya. Erişim 22 Ekim 2026.
Blogdaki diğer otel hikayeleri: Behram Paşa Hanı, Sivas ve Mehmet Ali Ağa Konağı, Datça.
Metin: Raziye Kaya
Bir Cevap Yazın