Raziye Kaya Studio

Gülevi Safranbolu, Karabük’ün Safranbolu ilçesinde, Çeşme Mahallesi’ndeki Hükümet Sokak 46’da üç komşu konaktan oluşan bir otel. Hacımemişler, Betenler ve Gökçüler konakları ortak bir bahçeye açılıyor, toplam 16 oda var. Otelin sahibi mimarın aktardığı ağaç halkası analizine göre konaklar 19. yüzyılın ortasında, bir mahalle yangınından sonra yeniden yapıldı.

Instagram’da bu oteli “18. yüzyıl konağı mı? Ağaç halkası başka diyor” diye anlatmıştım. Bu yazı aynı hikayenin kaynaklarıyla birlikte uzun hali.

Gülevi Safranbolu’nun konakları 18. yüzyıldan mı?

Bugün ayakta duran yapılar büyük ölçüde 19. yüzyılın ortasından. 18. yüzyıl, konakların değil, içinde bulundukları Çeşme Mahallesi’nin oluşma dönemi.

Otelin kendi sitesine göre Çeşme Mahallesi, varlıklı ailelerin Kale’nin doğu eteğinde konak yaptırmasıyla 18. yüzyılda oluştu. Aynı sayfa, konakların tamamının 19. yüzyılın ortalarında bir mahalle yangınında zarar gördüğünü ve yenilendiğini yazıyor. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin Safranbolu maddesi de kentin tarihi ahşap evlerinin XVIII. yüzyıldan bu yana oluştuğunu belirtiyor. Yani “18. yüzyıl” ifadesi mahalle ve kent dokusu için doğru, tek tek bu üç bina için değil.

Rezervasyon sitelerindeki misafir yorumlarında bina için “200 yıllık” ya da “220 yıllık” ifadeleri geçiyor. Bu rakamları destekleyen bir belgeye rastlamadım.

Ağaç halkası analizi bu konaklar için ne söylüyor?

Analiz, Betenler Konağı’nda kullanılan ahşabın 1850’lerin ikinci yarısında kesildiğini gösteriyor. Yöntemin adı dendrokronoloji: ahşaptaki yıllık halkalardan ağacın kesildiği yıl bulunuyor.

Konakları 1993’ten bu yana restore eden yüksek mimar İbrahim Canbulat, 2011’de otelin blogunda yayımladığı yazıda analizi İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dendrokronoloji Laboratuvarı’ndan Dr. Nesibe Köse’nin yaptığını yazıyor. Yazıda Hacımemişler Konağı’nın başlığında 1855, Betenler Konağı’nın başlığında 1859 tarihi var. Betenler için verilen dipnotta ağacın kesim tarihi “1856+2” olarak geçiyor.

Burada iki noktayı ayırmak gerekiyor. Birincisi, halkalar ağacın kesildiği yılı verir, evin bittiği yılı değil. Yazıdaki 1859, kesim tarihinden sonraki yapım tarihi olarak verilmiş. İkincisi, Hacımemişler’in 1855 tarihine bağlanan dipnot 1849’a tarihlenen bir halkadan söz ediyor ve metinden bu ölçümün hangi konağa ait olduğu açıkça anlaşılmıyor. Tarihlerin dayandığı kaynak otel sahibinin yazısı. Dendrokronoloji raporunun kendisi ya da hakemli bir yayını elimde yok.

Canbulat ayrıca konakların çoğunda yanmış, başka yapılardan gelmiş ahşap parçalar kullanıldığını not ediyor. Yazar, konakların yaklaşık 160 yıl önce bu yangından sonra yeniden yapıldığını düşünüyor.

Hacımemişler, Betenler ve Gökçüler konaklarını kimler yaptırdı?

Üç konak da adını sahibi olan aileden alıyor. Canbulat’ın yazısına göre Hacımemişler ailesi iplik ve tekstil ticareti, Gökçüler ailesi orman ürünleri ticareti yapıyordu. Betenler Konağı’nı ise Kudüs kadılığı yapmış, sonra Safranbolu’ya yerleşmiş Şükrü Efendi yaptırdı. Otelin sitesi onu Şükrü Beten Efendi olarak anıyor.

Hacımemişler Konağı’nın yaklaşık üçte biri yangından sonra yeniden ayağa kaldırılmamış. 20. yüzyılın başında kapı, pencere ve kornişlerinde bir yenileme yapılmış. 1990’ların başında el değiştirmiş ve yaklaşık on yıl otel olarak işletilmiş. Canbulat’a göre bu dönemde zemin kat duvarları açılmış, oda sayısı artırılmış ve ıslak hacimlerde çürümeler oluşmuş. Restorasyon yaklaşık 18 ay sürmüş, konak 5 oda olarak düzenlenmiş. Otelin sitesine göre Hacımemişler 2006’da konuk ağırlamaya başladı.

Betenler Konağı bahçe içinde durduğu için köşk tipinde bir yapı. Harem ve selamlık bölümleri iç kapılarla ayrılıyor. 1930’larda yapılan bir tadilatta plan sadeleştirilmiş. Restorasyon sırasında çatı arasında üç neogotik pencere bulunmuş ve 1930’lardan kalma bir fotoğrafla yerleri doğrulanarak geri takılmış.

Gökçüler üçünün en büyüğü. Canbulat’ın 2011 tarihli yazısında restorasyonu sürüyordu ve aynı laboratuvarla 15 noktadan ahşap örneği alındığı yazıyor. Bu örneklerin sonucunu yazıda bulamadım. Bugün otelin sitesine göre Gökçüler’de ikisi junior suit olmak üzere 6 oda var.

Safranbolu evleri neden UNESCO listesinde?

Safranbolu, kervan ticaretinin getirdiği zenginliği evlerine ve şehir planına yansıttığı için 1994’te UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne girdi. Karar, Dünya Mirası Komitesi’nin 18. oturumunda (ii), (iv) ve (v) ölçütleriyle alındı.

UNESCO’nun tanımında şehir üç bölgeden oluşuyor. Çukur denen çarşı bölgesinde eski evler ahşap iskeletli ve dolgulu. Kıranköy’deki evler taştan. Bağlar ise büyük bahçeler içindeki tek evlerle şehrin yazlık yerleşimi. TDV İslâm Ansiklopedisi Safranbolu’da 2000’e yakın geleneksel ev ve konak olduğunu yazıyor. Aynı maddeye göre 1940’ta kasabadaki 2841 evin 1766’sı şehirde, 1075’i Bağlar’daydı. Çeşme Mahallesi, yani Gülevi’nin bulunduğu mahalle, şehrin çarşı kesiminde.

Bağlar’daki evleri mümkün kılan da ticaretti. S. Gülçin Bozkurt’un 2012’de yayımlanan makalesine göre Bağlar, Çarşı ve Kıranköy’deki ticaretten elde edilen artı gelirle oluşturulmuş yazlık konutlardan oluşuyor.

Safranbolu evlerinin odalarında ne bulunur?

Sedir, yüklük ve gömme dolap. Bazı dolapların içinde bir de gusülhane, yani küçük bir yıkanma yeri var.

Bozkurt’un makalesine göre bu evlerde ana taşıyıcı malzeme ahşap, dolgu malzemesi kerpiç. Zemin kat ise kagir, yani taştan. Oturma yeri olan sedirler genellikle pencere önlerine yapılıyor ve odanın ortası boş bırakılıyor. Dolap ve yüklükler eşyanın saklanması için yapılmış. Makale, dolapların içinde yalnızca oturacak ve bir su kabı koyacak kadar yer olan gusülhaneler bulunduğunu, bunların sıcak kalsın diye ocağa yakın yerleştirildiğini anlatıyor.

Otelde kalırken nelere bakmalı?

Odanızdaki gömme dolabın kapağını açıp içinde bir gusülhane izi olup olmadığına bakabilirsiniz. Gülevi’nin odalarında gusülhanelerin korunup korunmadığına dair yazılı bir bilgi bulamadım, bu yüzden bunu yerinde görmek gerekiyor.

Betenler Konağı’nda çatı arasından çıkıp yerine takılan neogotik pencereler var. Ortak bahçede otelin sitesine göre tarihi bir mahalle çeşmesi ve meyve ağaçları bulunuyor.

Çatı örtüsü de sonradan değişmiş. Canbulat’ın yazısına göre Safranbolu evlerinin çatısı önceleri pedavra denen ince ahşap plaklarla örtülüyordu. Kiremit zorunluluğu 1888 büyük yangınından sonra Kastamonu Valisi Abdurrahman Paşa’nın emriyle geldi.

Sıkça sorulan sorular

Gülevi Safranbolu nerede?

Karabük’ün Safranbolu ilçesinde, Hükümet Sokak 46 adresinde, tarihi çarşı kesimindeki Çeşme Mahallesi’nde. Otel Ekim 2026 itibarıyla rezervasyon sitelerinde konuk kabul ediyor görünüyor.

Gülevi’de kaç oda var?

Otelin sitesine göre toplam 16 oda: Hacımemişler’de 5, Betenler’de 5, Gökçüler’de 6. Gökçüler’deki odalardan ikisi junior suit.

Dendrokronoloji kesin yapım tarihini verir mi?

Hayır, ağacın kesildiği yılı verir. Betenler Konağı için kesim tarihi 1856+2, yazıda verilen yapım tarihi 1859.

Safranbolu UNESCO listesine ne zaman girdi?

1994’te, Dünya Mirası Komitesi’nin 18. oturumunda. Listede “City of Safranbolu” adıyla 614 numarada kayıtlı.

Kaynaklar

1. Canbulat, İ. (2011, 11 Haziran). Safranbolu 4 konak. Gülevi Safranbolu blogu.
2. Gülevi Safranbolu. (t.y.). Konaklar ve gizli bahçe. Otelin resmi sitesi.
3. Emecen, F. (2008). Safranbolu. TDV İslâm Ansiklopedisi (C. 35, s. 481-483). TDV İslâm Araştırmaları Merkezi.
4. Bozkurt, S. G. (2012). 19.yy da Osmanlı konut mimarisinde iç mekan kurgusunun Safranbolu evleri örneğinde irdelenmesi. Journal of the Faculty of Forestry Istanbul University, 62(2), 37-70.
5. UNESCO Dünya Mirası Komitesi. (1994). Decision 18 COM XI: City of Safranbolu (Turkey) ve City of Safranbolu liste sayfası.
6. Expedia. (2026). Gulevi Safranbolu Heritage Hotel. Erişim: 25 Ekim 2026.

Blogdaki diğer otel hikayeleri: Esbelli Evi, Ürgüp, Tuvana Hotel, Kaleiçi ve Hich Hotel, Konya.

Metin: Raziye Kaya